En 2024 mi speciale eliris por observi Perseidojn kaj faris noton en mia Facebook-paĝo (sed mi ne plu gvidas ĝin). En 2025 mi maltrafis tiun okazaĵon, ĉar mi malsanis kaj ne havis forton. Ĉi-jare mi denove eliros por rigardi la ĉielon kun mia malnova fotilo! Mi ĝojos, se ĉi tiu artikolo inspiros vin rigardi tiun nekutiman fenomenon! Kaj se vi ankaŭ faros fotojn, sendu ilin al mi retpoŝte al ksenik.eo@gmail.com. Mi volonte rigardos!

Mi scivolis: kial tiu fluo estas ĉiujara? Kiel ĝi funkcias?
Parenteze, jen ligilo al artikolo pri Perseidoj en Vikipedio (en Esperanto):
https://eo.wikipedia.org/wiki/Perseidoj
Eble vi konas ĝin, sed mi tamen rakontos pri ĝi, hahaha!

Ni komencu per la roluloj:
1 AU (astronomia unuo) = averaĝa distanco inter la Suno kaj la Tero – proksimume 150 milionoj da kilometroj.
Oorta nubo
Kometo Swift-Tuttle
Meteorfluo de Perseidoj
Vojo de la Tero laŭ sia orbito

Ie tre malproksime, trans Plutono (ĉirkaŭ 2000-5000 AU for de la Suno), troviĝas la interna rando de la Oorta nubo. Ĝi estas giganta «deponejo» de glaciaj blokoj – miliardoj da pecoj de malsamaj grandoj, frostigitaj sur la plej ekstera rando de la Sunsistemo. Supozeble, antaŭ milionoj da jaroj iu preterpasanta objekto per sia altiro ŝanĝis la orbiton de unu el tiuj blokoj. Iuj el tiaj objektoj komencas moviĝi al la interna parto de la Sunsistemo. La diametro de tiu bloko, nia estonta kometo Swift-Tuttle, estas ĉirkaŭ 26 kilometroj.

*Oorta nubo

Kaj supozeble nia kometo eniris la internan parton de la Sunsistemo. Evitinte koliziojn kun planedoj, ĝi alflugis al la Suno.

Sed ĉi tie estas grava demando: kiel la kometo ĝenerale troviĝis en sia nuna orbito? Precize respondi ni ne povas. Sciencistoj kredas, ke orbitoj de kometoj povas forte ŝanĝiĝi sub la influo de la gravito de la Suno kaj planedoj. Eble ĝuste tiaj gravitaj interagoj iam ŝanĝis la trajektorion de Swift-Tuttle kaj transigis ĝin al la nuna elipsa orbito.
Nun la kometo jam moviĝas laŭ sia orbito ĉirkaŭ la Suno. Ĝia periodo de rivoluo (unu orbito cirkaŭ la Suno) estas ĉirkaŭ 133 jaroj. En la punkto plej proksima al la Suno ĝi alproksimiĝas ĝis ĉirkaŭ 1 AU. Tio estas proksimume ĝis la orbito de la Tero, kaj poste foriĝas ĝis ĉirkaŭ 51 AU, multe pli malproksime ol la orbito de Neptuno.

Rezultas, ke la kometo ja vojaĝas tra grandega parto de la Sunsistemo. Sed tio ne signifas, ke ĝi kolizias kun planedoj. Eĉ se la orbitoj de du objektoj intersekciĝas, la objektoj mem devas troviĝi en tiu loko samtempe. Planedoj kaj la kometo moviĝas laŭ siaj orbitoj kun malsamaj rapidoj kaj periodoj, do ili povas trapasi la samajn regionojn de la spaco en malsama tempo.

Do la grandega elipsa orbito de Swift-Tuttle mem ne signifas, ke la kometo prezentas konstantan minacon por la planedoj. Astronomoj aparte kalkulas estontajn alproksimiĝojn de la kometo al la Tero kaj aliaj ĉielaj korpoj. La sekva reveno de la kometo al la Suno estas atendata en 2125.

Por plena kompreno de tio, rigardu tiun grafikon el Vikipedio:

*Phoenix7777. Data source: HORIZONS System, JPL, NASA, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=75148034

Kaj la 16-an de julio 1862, la usona astronomo Lewis Swift malkovris tiun kometon. Li priskribis ĝin kiel relative helan teleskopan objekton, sed ne raportis pri sia malkovro, ĉar li konfuzis ĝin kun jam malkovrita kometo. Tamen la 19-an de julio, alia usona astronomo Horace Tuttle en la Observatorio Harvard, ne sciante pri la observoj de Swift, malkovris tiun kometon kaj tuj deklaris sian malkovron. Eksciinte pri la deklaro de Tuttle, Swift ekkonsciis sian eraron kaj ankaŭ sendis al IAU (Internacia Astronomia Unio) raporton pri sia malkovro. Tial la kometo nomiĝas Kometo Swift-Tuttle.

Kiam la kometo alproksimiĝas al la Suno, la suna varmo igas la volatilajn substancojn en ĝia kerno vaporiĝi. Kune kun la gaso, polvo estas elĵetita eksteren. Ju pli proksima la kometo estas al la Suno, des pli aktiva estas tiu procezo.

La polvo iom post iom distribuiĝas laŭ la orbito de la kometo, formante gigantan fluon de partikloj. Kiam la Tero sur sia jara vojo trapasas tiun polvofluon, la partikloj eniras la atmosferon kaj brulas. Ni vidas tion kiel falstelojn.

Eĉ partiklo kun grando de sablero povas krei rimarkindan luman spuron en la atmosfero. Aparte grandaj partikloj povas krei tre brilajn meteorojn, kelkfoje pli brilajn ol Venuso.

Ni ĉiujare plonĝas en tiun nubon. Eĉ kiam la kometo mem estas malproksima trans Plutono, ĝia malnova «rubo» jam disvastiĝis laŭ la orbito, kaj ni ĉiun aŭguston trapasas ĝin.

*Kial sur la skemo ŝajnas, ke estas du intersekcoj? Ĉar ĝi montras komplikan tridimensian orbiton de la kometo kiel platan desegnon. Fakte nur unu el tiuj intersekcoj troviĝas en la regiono de la Tera orbito.

Kaj tiu tuta spektaklo nomiĝas la meteorfluo de Perseidoj. La nomo «Perseidoj» devenas de la konstelacio Perseo. Se oni atentas, ŝajnas, ke ĉiuj «falsteloj» elflugas ĝuste el tiu regiono de la ĉielo. Kompreneble, ili fakte ne elflugas el la konstelacio. La punkto, el kiu ili ŝajnas elflugi, nomiĝas radianto.

*Ekzemplo de ĉiela mapo por la Norda Hemisfero. La videbla parto de la ĉielo dependas de la loko kaj tempo de observado. 

Kiel kaj kiam observi en 2026
Ĉi-jare la kondiĉoj estas preskaŭ idealaj!
Aktiva periodo: de la 17-a de julio ĝis la 24-a de aŭgusto.
Maksimumo de aktiveco estas atendata en la nokto de la 12-a ĝis la 13-a de aŭgusto. Bona aktiveco eblas ankaŭ en la apudaj noktoj.
Laŭ la kalendaro de la Internacia Meteora Organizaĵo, la maksimumo de 2026 estas atendata la 13-an de aŭgusto inter proksimume 02:00 kaj 04:00 UTC.
La plej bona tempo por observado: post noktomezo kaj ĝis tagiĝo. Ju pli proksime al tagiĝo, des pli alta estas la aktiveco.
La ĉefa bonŝanco de ĉi tiu jaro: la pinto de Perseidoj koincidas kun novluno. La Luno preskaŭ ne lumigos la ĉielon. Tio signifas, ke eĉ malfortaj meteoroj estos videblaj.

Kiel ĝuste observi?
Neniu speciala tekniko estas bezonata: Perseidoj estas videblaj per nuda okulo.
Trovu malhelan lokon for de urbaj lumoj.
Lasu viajn okulojn alkutimiĝi – por 20-30 minutoj ne rigardu la ekranon de via telefono.
Ne rigardu rekte al Perseo. Pli bone rigardu areon de la ĉielo ĉirkaŭ 40-60 gradojn for de la radianto. Tie la meteoroj aspektos pli longaj.
Prenu varman veston, litkovrilon kaj varmbotelon kun teo.

Interesaj faktoj:

1. La kometo Swift-Tuttle ne prezentas konatan danĝeron por la Tero en antaŭvidebla estonteco. Ĝia sekva reveno al la Suno estas atendata en 2125.
2. La Oorta nubo estas nomita honore al la nederlanda astronomo Jan Oort, kiu en 1950 proponis hipotezon pri ĝia ekzisto.
3. Parenteze, pri la Suno! La 12-an de aŭgusto atendas nin suna eklipso! Alian fojon mi planas detale rakonti pri ĝi kaj observi ĝin. Ankaŭ lastatempe oni faris detalajn freŝajn fotojn de la Suno. Vi povas rigardi ilin en la retejo de NASA: https://science.nasa.gov/image-article/apod-2026-august-6-new-sharpest-image-of-the-sun-uncovers-instability/
   Memoru: oni ne rajtas rigardi la Sunon sen speciala sunfiltrilo, eĉ dum parta fazo de la eklipso.

Ĉu vi observos Perseidojn ĉi-jare?

Kun respekto,
Ksenik! 🍀